:         
 


  
       XXI        ,      ,     .           ,   :          ,  ,        .

 ,      ,           ,   ,           .





 

:         



 :

Wisdom Takes Work: Learn. Apply. Repeat



    



    .     .



      ,  Meta Platforms Inc.,      .



  .

                    .



Copyright  2025 by Ryan Holiday

All rights reserved including the right of reproduction in whole or in part in any form.

This edition published by arrangement with Portfolio, an imprint of Penguin Publishing Group, a division of Penguin Random House LLC.

    , , .  Ի, 2026


* * *


       ,      :          ,  .  ,        ,  ,  ,        .

[1 -    .  . . .   ,    , . .]







 


    .

                .

  ,      .       [2 -      .          ,    .].       .      ,     .      1776    ,            .

   ,     ,   ,  ,    ,          ,      .

  ?    ?    . , , , ,    ,  ,  .

    ,     .          ,     .       ,      , ,   ,      .

        .      .     ,      ,  ,    ,   -      .    ,  .    ,       .

      ?     ,    ?

,      .

  .    .

     ,     ,     .      .

  ,    .

  .

    .      ????? ()       . . . . .

      .

.

.

.

.

-     [3 -    ,   , , ,    , 5.12.  . . .].     .     ,       ,       ,       ,     .      ,      ,     ,  ,      cardo,    .



       .

         .

 [4 -   :  . :    . .: , 2022;  . :   ,   . .: , 2023;  . : ,  ,    . .: , 2025;  . :         . .: , 2026.].  .

 :    



, , , , 



, , , , 



, , , , , 



, , , , , 



       ,       .  ,            ,    ,         [5 -    .        (1969).].        .         virtus ().      .   .

   . ,   . ,      ,      .     .

   ,    .   ,    ;       ,  .    ,      ?    ,     ?

, , , :     .   .   ,      .

       ,      ,     .     ,  ,   ,  ; ,  ,  ,      .  ,   ,   ,    ,    [6 -   ,  .  . .].

   ,   .

,   .

,    ,     .   ,      ,   .      ?   ?      ?   ?    ,    ?

   ?

    ?







   ; ,   ,      ,  ,        .

  [7 -    .]

     .  ,    , ,    .

    :       ;         .    ,  ,     ,      ,  ,     .

     ,     . ,   ,   , ,     ,   ,  .  , , , ,    ,   ,  ,    ,   ,     .

    - -     .

   ,    ,       ?

.    .   .       .

  .   ,  ,   - .          . ,  ,      ,  ,  ,  ,    ,  , .

      :    .

    , ,          .     - ,     ?     ,   ?     ,         ?    ,    ,          .

 ,    

 ,

 

  .

    ,   .

    ,    .   ,   ,  - ,         .       ,               .

   ,       .    ,    ;              .   ,   [8 -      ?,  ,          .].   ,     .

   ,      .   ,        .   ?

 ,       [9 -      ,          .        .]. -   , - ;  ,  ,  ,   ,  .   - , - , -      .   :      ,     ,     .

       :   .  ,   .     ,   .     ,   ,    .  .  .  .  .

  ,   ,      ,  . ,      ,  .     ,  .      ,    ,  .

,    [10 -     ,     .] ,   , ,     .     ,    ,  .



   



    ,     .        ,   ,   ,     .    ,   .      ,   ,       ,      [11 - ,           .      , , , , , , ,   .   ,        .     ,     .].

 ,   :       ,    ,        .  -         .    ?     !   .    .    ,     ?[12 -       , 27.8.  . . .]

     ,       ,      .     -,      ,     .   ,     .

 ,    .  .  ,       .  ,     ,  ,      .   ,    .  ,    .

        ,   .     ,   .     .   .         .    ,    ?      ?  ,    ,   ?

     ,      ,     .   ,    ,        ,    - [13 -     , 27.4.].

 ,      ,    .          ,   ,    .        .       ,   ,   ,         :  .

           ,  ,  ,      .                   ,     .   ,           ,          .

     ,       .

   ,      ,       ,   ,     ,  .    ,      .

      .

     :    ,   ,   ,    ,   ,        .    .   .  ,   .    .  , , , ,    .    .          .  .      .           .

   ,     ?     ,     

   ,   .

 ,   .

,      .

  ,    .

   .

   ,   .

  .

  .




 I.  (  )


[14 -  (.  . ?????  )   ( )      .]



    .

[15 -         :      :   .     , 123.16.]

    .     .                   ,    .         .  -    , -     .      ,  ,     ,     ,    . ,         ,     ,     ,      . ,    ,     .        ,   , , .      ,   .    ,      . ?




 


                .              ,     ,      .     XVI     ,          ,   ,    ,     ,      [16 -        .     ,           .     ,      ,         ,         ,  .    ,  III.  . . .].

     ,           .

       .  ,          .            ,     ,    .

     ,       ,        -        ,   .        (       ),      .       60    .   ,    Urbs Aeterna     -  .

         .   ,    ,                , , , [17 -    ,  I.  . . .              .     .         .].

 ,                .   ,        ,   .       ,    :      ,     ,  ,    .  ,        ,    ,    ,        .  ,      ,        ?

           ,   ;        ,      XVI .           ,    .    :   ,             .

   ,      ,    .       .               .    ,    ,     ,   ,  ,  [18 -        .          ,    ,   ;  ,  ,          .]   , , .    .      .        ,       .          ,    ,    ,         ,      .

          .       :   ,    ,     ,    ,  ,  ,     ,         .      ,          ,   .

,   ,     --,     ,      . , , ,       ,  .           ![19 - .  . ?????  ,  ,    .]

 ,             .   ,   ;          -   ,  [20 -           :    ,      .          -  .      ,      ,      ,        ,   - .].   ,    ,   ,      .    ,       ,   ,      .

 ,  ,     ,  ,  ,   ,     ,    ,     ,           .   ,    ,    ?    .        ;       ,     ,    .

   : , , .       ,     ,         [21 - ,        ,     .].

    ,    . ,  ,  ,      .         [22 -        --.],   ,          .  ,        ,            ,       .       ,   .   ,     ,     [23 -      :      ,          ,   ,       ,        .    ,           ㅻ    ,  II.  . . .].

      .        ,      .   ,  ,   ,    .   [24 -        VI.],    ,       .

       ,      .

     .         ,       .  :   ,      ,     .  ,    ,      .  ,     ,     ,           ,            .

      :   ,          .

       [25 -      .],   .      1549 ,    .     , ,              .

          .      ,  .      ,   ,   ,      .      ,  ? ,      ,    :      .

      ,         .       .

   ,  ,   , ,        .  ,      , -   ,      ,          .       .

, ,    ,     .   ,     .         ,   ,   .     ,   ,    ,   . ,      ,            .

    ,    ,         -   ,    .         ,       . ,    ,   ,  ,   ,         .      ,      .

 ,        .            .           . ,     ,           . ,  ,       ,   ,      .

     , :  ,   ,     ,  .      ,        .

        .         ,           . ,     ,  ,      ,   ,            .

  ,     .   ,           .       ,  .    ,  ,     ,    ,         .       :   ,   ,        .          IX,         ,      .

         .                ,    , ,     .

      .    [26 -      (15191522),       ,      ( 1521 ).].      .         ,   .     .           ,          .

        .      ,   ,   ,     .   ,  ,       [27 -      : ,     ,  :      ,   ,                 ?].              ?     ?.

       .      .    .   ,       ,         .    .     .         .    ,   ,   [28 -           ,   ,     .].

 1562  ,       IX,           ;     -     .           ,    ,      .            .      ,     :           ,       .

    .    ,       .

 ,      ,     ,  ,      ,    .   ,    -  ,   ,       [29 -    ,  III.  . . .].          :     ,    .        ,      .

           ,      .

          ,         ,         !

 ,  -   ,   ,      .      ,   ,    ,    .         ,          .     .

  ,   ,        ,    ,  .      , , , ,   ,      ,   .      ?    ?    ?      ?

         ,    .  ,          .       .     ,    ,   -   .  ,       .

  ,      .       . ,   .     :    ,   [30 -    ,  III.  . . .]. ,    ,    .

 ,  ,                 ,       ,    ,     ?

 ,       , ,     ,    ,  :   ,       ,           .         ,  , ,   .

  1560-     .                   .  ,   ,       . ,        [31 -    ,  II.  . . -.].

     ,     .     :        ,    ,  ,  [32 -   , 7.56.  . . .].

      ,     ,      .         .    ,  ,     ,  .

  .

     1571-,     ,    ,   ,   ,    ,    ,        , ,    ,     [33 -   .],            ,     ,       ,  ,    ,   ,   .

 ,   , ,      ,        .  ,  .     .    ,          .

   :         :   .

      ,     ,  .           ,  .   ,         ,    . ,     ,     [34 - ,  .    ,        ,     .].   .        [35 -    ,  III.  . . .].

   ,  ,       ,  .

       :    ,       ,   ,  ,     .    , , ,         ,                            .

          .  .  , ,    .  ,  .    ,    :        ,     !..           ,     ;   ,   ,  , ,   -  -,      .

   ,        ,   .        : ?? ??????????? ( ); ????? (); ????????? ().   :  ,      .   :    [36 -    ,    .].    :   ,  ,    .  ,  :     ,      .

  , ,  ,    ,    : Que sais-je? (  ?)     ?       ?  ?  ?  ?  ?      , -?

    ,         .     ,     .          , [37 -      Essais.].

     : , ,    , , .       ,     . ,        ,     ,    .              .       ,  [38 -    ,  III.  . . .],   .

    ,     ,     ,   ,    .     ,     .     ,      , , .     ,    ,  - ,             , ,   .     ,    ,       ,     .        ,   ,   .

  ,  ,    .        .            .     .   ,    ,        .  ,          ,    .     ,     -   !

,    ,     :       ?      ;   ,     ,  ,    ,      .    ,     ?      ?        ,    .     .

    !    .  ,    ,   ,       ,  .           .  ,   ,       ,     ,             ,   ,      [39 -    ,  II.  . . -.].

       ,       .      ,      .    - ?     ,       ,      ,  ,       .         ,         , , ,   .

     1580 ,           .     III,     .  1603     ,     - (    )    .          [40 -    ( II,  1)          ( I).], ,  ,         :      [41 -   ,  I,  3.  . . .          ,   1603 ,     15991601 . ,            .]. ,      ,       ,      ,      .

       ,       :   .        ,                 ,     ,    .

     .      .          ,             [42 -       :      ,    ,  .          ,       .    ,  III.  . . .].    ,    ,   , , ,    .    ,         .             .         ,        [43 -    ,  III.].

          .       .      .  ,   ,     .      .    .      .            ,       .  ,    ,  :    .     :       .     ,   ,     .          III[44 -    1592 ,              III,   1589 . ,       ,     III       IV   .],     -.

       ,        .      ,      ,     , -   ,     .

       ,    ,         .       ,      ,          ,    .         .

   ,   ;  ,  ;  ,  .          .   ,   -   ,   ,  ,         [45 -    ,  II.  . . -.].  ,  ,  , ,     .       .        .

      ?    ,     .  :     ,              ,   - .   :    ,        .       ,   ,       - .  ,  :    ,  ,            .

          ,          .    ,    ;        ;       -;      [46 -    ,  III.  . . .].

     , ,  , ,   ,   ,     ,         .

         ,    .




  


   .                 ,    .

       .

       ,   ,     ,     ,   .        ,     .

    ?

  ,    ,      [47 -        :      ,     ,   :    ┻.    ,     .  . . .].

     ,  ,     [48 -     ,    ,     .].   ,  ,      .      ,  ,      .       [49 -  ,  ,   ,     ,  ,       .].

      .       ,    .   .    ![50 -    :            .          ,       ,   II     ,    ,  ,     .        ;      :     !        .]

      :   ,   .       , ,   .        ,   ,   ,    ;        [51 -   . ,       (   ),           .].

        ,         [52 -       , ,  .],  .

                .                 ,   .     .

    ,   ,   -      ,         .    ,        XIX       .              ,          ,     .    ,     125 .      [53 -  .           . . .]     1933        ,      .

       .

   .

       . ,          ,      ! ,      , -   ,    ,     ![54 -    ,         ?    .]

 ,            ,     ,    ,      .   ?     !

,    .   , ,    ,     .

    ,        .

     -  ,   ?    -,            ?

           .       ,            .   ,        ,    ,     .             ,         ,    .

    ?    ,      ,   ,         . , ,        .            ,    .         ,            !

,   ,    .             .           [55 -       . ,   -    .]. ,    ,    .  ,   ,     ,       ;              - [56 -   .  ,   -  ,     ,      .  ,  ,      1939 . . .].

 ,     ,   -,      .   ,      ,            ,    .

    ,    .      ,     .  . .       ,  ,      ,   ,   ,   .

 ,           ,   -        ,    .    :           . ! !   .  !    - ,   ,    : !                 .

   ,      .

,   .

,     ,        ,     ,        ,    .     :     ,   -     .

,     ;     ,  ,   ,  ,  . ,               .   ,   ,    ,     ,        .    ,    ,   - ,     .

     ,     ,     ,  ,      .        .

   ?    ?

      .     ?    ?

       ,   .  ,      -.    ,   ,     ,     .   ,      ,     .

  .

 .

 .

 ,   .

     ,   . ,    .

 .

 .

 .

 ,    .

.

 .

.

     .




 


         .

      . ,          .

?

    ;       ,      ,        .

 ,        ,      ,           .      ,     ,        .

    . .       . .   . . .  .           .       .

  ? ,        ,        .       ,       .       ,   ,      .   ,    ,       .

  ,           ,      ,      ?             (     )?[57 -       ,        50  ,   20     .]

   ,          .        ,    ,   ,            ,    .

  ,    ,  .     .      .  ,      ,     .

     -,           .  :             ,       .   ,    ,   ,    ,   ,    .      .  ,     ,         ,    .

   ,        ,      [58 -    .   ,           ,   ,       .  ,      ,   :  :     ,      .].       ,                    ,     .   .  ,   ,     ,     .

  -   .    .

    ?

 ?..

,  

 !

 ,   ?..

         ,          .     ,   .     ,   ,   ,   .

   ,  , ,           ,   ,          , -   .     ,        . ,  ,  ,      .    ,    .

   ?   ?    ?    ?

 ,    ,      ,   ,     ,   ,      [59 -         (      ,   ,   ).     , 2.5.  . . .].       ,               : tanquam explorator.  [60 - Explorator     , ,    .        .].

    ?

          ,      .      ,  :   ,  ,    ,      .        ,     ,   ,      .

        -.       ,  .     .     1883        ,           [61 -      , , .].   ,    [62 -            (1890)       -.];   ,     -      .

 .  .     .    .   .

  .   .                  ,     .      ,             .

    ,   .

  ,     .

   .

   ?

  ,       .

    ,    .




 


   ,    ,    . ,        . ,          ,         .

  ,        ,     .   ,           .                XX ,      - .

,   ,      ?

 , ,     .     ;    .              .

  ,    ,         .    ,        .

,         .    :     ? :   ?   : ,   ,      ?

        .      ,   .         [63 -   ,    ,  -  Modern Electrics.].          ,  ,       .        .          .      ,         .   , ,           .  1940        ;  1944-   .       .

      ,    ,   .       .

     .   ,   .  ,   .      , ,   . , ,     .  ,       ,   - .        .

,     ;   , ,   ,    :     .       .

      ,    .

             .         :      .           :   ,         .

       .   ?   .    ?    ,        .  ,          ,       .         ,      .     ? ,  ,        .     :     . ![64 -     :   , ,  ,    , ,  ,      .  , ,    ,  ,    ,    .       ,   ?.  . . .]

        , ,        .      ,    .  ,        ,   ,     ,    .  :     - ?  .     .  :

 ,  ,      .

    ?

   .

       ?

  .

       .

     ,  ,  ,       .

        .       ,   :    ,     .    ?       :     ,    [65 -    ,     .    ,      .      ,  ,   (,    ,                      .)       ,   ?.  . . .].

    .      ,    .

 , ,  - .    ,      .      ,       .   ?

    ,   .      ,       ,       ,      .    ,    ,    [66 -       ,   ?.  . . .].

  ,     ,     ,     .  ,       ,       .

,   ,     .      ,       .     :    .    ,   .      ,  .

     ,    ,     ,   ,   .   ,   ,           ,          ,    [67 -  , , 1.16.  . . .].

,  ,  ,    ,      ,          .

 .  .     .

 ,          ,     .

 ,      ,   ,       ,           .  ,             ,  .       ?

 ,   ,      .

  ,   ,    ,      ?   ?

-  ,     .     ,         [68 -    :           ;       ,     .  :   ,    :      . <>        .         ,    .       ,   ?.  . . .].




, , 


  1864           , , , ,          .

  ,         ,    .       , ,    ,    ,    .

     .                .

   ,       .

     ?  ,    .     , ,     .    .    .   .

,    .

    ,   .          ,     ,    .  ,  !

  .

      .

  ,  ?   .

 ,   .  ,  ,   ,    .

   ,   : ,  - .

  ,    ,    ,         ?

  ,  !   .     ; .

      ,  -   .   : , , .

      ?

  .    ,       ,      :  .  ,    ,          ,  ,  -  .   ,       ; ,   ,       ,   ,        .

  ,    .      ,   ,    .      ,  ,        ,      .

         .    -,   ,        .

     . ,          ,    [69 -           .].      ,      :    .

   .     ,   ,         .       ,   .    . ,        ,   ,     .       ,     ,      ,        .        ,       ,     .      ,   ,    ,    ; ,   ,        ,   ,   ,     ;             ,       .       ,     ,        :     [70 -     10  1513 .  . . .].

   ?

.

  .     .     .

,     ,        !

     ,       ,         ,   .    .      .    .  ,     ,        .  ,   ,     .

 - .   .      .   .   .   . -  ,    .      .

    .

    .   .

      , .  ,            ,  .       ,     ,  ,   [71 -     (2010).].              ,      .       . ,     ,   ,    .          .    ,    ,     .           ,    ,    ![72 -       (2002).]

:    .  ,         .      .         ,        ,    ,        .     ,        .       ,  ,   .      -  ,      ,    ,      .       ,   ,    .

  .     ,  .    ,  .

 ,  ,      .       .        ,        ,     - .  ,        ,    - ,     ,    ,    .

     .

 .

, , .

 .

!




 


   .    .

       ,   ,    .

,   [73 -  ()   -   .   (??????? ????)        ,     .        .],      [74 -         .].

     , ,     .     ,       .    .   .       ,        .         .   ,             ,    ,  .

     ,    ,  .              -         .              .       .

   :  ,   ,  .       ,       .  ,       :    ,    .

  , ,    ,         ,  :     ,  ,    .      ,    . , ,     , ,      ,     .   : ,   : ,   ,    [75 -     .    ,    ; ,     ,  : ,        蔻.  . . .].

     ,       [76 -           .].

       ,     ? ,   .  ,   .

 ,     .    - .      .    .  .

,      . ,      - .

     .     ,  ,       .    ,             ,       .       :     .     .   .

    ,        ,    ?

 ,  ,    ,       .       ,   [77 -   .  . . .].   ,     .           ,   .    ,           .                 .      ,    ,   ,    .               . ,       .

     ,     ?    ,  ,    ?      ?

    : , ,  [78 -  .  . . .].

   .    .

    .       .       ,   ,      [79 -   , 5.53.  . . .].   ,    ,  ,            .     . .         ,        -.

    ,    .

    ,   .

   ,    ,      ,     .      ,    ,    :   ,    ,  ,  .    ,   ,       ,   .       .   ,            ,   .          .

  ,          .       .    .      .

,  ,   .

    ,    .     ,    ,   .

      .

   .

  .

  .

 . .




  


   ,        ,  -       .      -  .

       .    ,    .      .      .       .      ,   ,       :    , ,      ,   ,   .

             ,   ,  (,    [80 -     1937     .     1976    .])   .      ,    , ,    ,  ,          .

              ,      ,   1939      .  ,     ,   ,   ,       ,  ,   ,          ,    :     ,   ,   .

         ,   , , ,    ,   .       ars excerpendi    .    I  :   ,   .

        .            ,       [81 -             (Mooie-zinnenboek),   2004 .].        ,      .     ,  ,   ,    ,   :    ,  .   -,     ;    ,   ,   ,     .

         ,    ,  ,  ,        .     ,   :                ,    ,     .         ,    ,     :   ?      ,   ,    1830-     ,       .                ,     .

      ,   .           ,      ,         .

  .        ,   . ,   ,     ,          ?     ,    .      ,     .

         ,   ø,             .  ,    . ,     . ,        .      .    ,   .

. .    .  ,    .

   .   -.        . -     .    XIV       , , ,     ;      ,    .

   XVI    [82 - ,    .]    ,     .        .      :            ,     -    .     ,    ,     ,       ,    ,    .    .      ,             [83 -  7,5  12,5 .].   ,    ,     ,      ,    , ,   ,  - .

  ,     ,     .

   .                  .  -   ,    ,     .      ?   ?

 ,     ,        .      ,     . ,      ,       .

,   ,        .

 ,  ,  ,     ,  ,       ,     .  ,         ,    .




  


    .         .      ,  , , . ,     ,   .  ,    , ,  .

     ,   ,       ,      :    . ,    ,               ,          .           :        .      .

   ,            .  ,  ,    ,   .     ,   ,         .   .    .

    .

       ,   .  ,    [84 -  (. chasseur )      ;  .]    ,         ,   .       ,      , ,  ,  ,      셻

         ,     ,     .

 ,   ,       .    - ;      .   ,           .       ,    ,    .     ,  ,   ,   ,         .

,        ,            .     . . .  .  .  .   .  . .  .   .    . ,    . ,   . ,    , .         .

                         !

   :     , ,    ,    ,     .     ,    ,    ,  , ,        .      ,  ,   ,                .     .  ,  ,    .        ,    ,  -  .    ,        .

   :     ,        .

     ,  ,  ,  . ,   .

      .

     ,  ,   XV        .    .     .        .             ,        .      ,     ,  ,     ,     .

 -         .  -        .  -       .   -        .    .    .

   ,    ,    .

       .        .

  ,       . ,      ,        ,       ,              , , ,  .

,  -      ,     :     .  .  .  .   .

 :     .          .             .    ,    .   ,       !

     [85 -     ,        .              ,     :     .    ,     . ,       ,     .              ,      .  :     ,           .].     ,  .

    .       .




  


      .

   ,       .

    ,   :   ,    ,    .      ,     .      ,    ,        . ,    .       .

,   ,      ,   .     ,   ,   .    .        ,   ,    [86 -        ,      ,         - .   ,  ,    .  :   ,  ,      .      ,      ,  , ,     ,     , ,  , ,   ,            ,     ,     ?  ,  I.  . . .].        ,    .

  ,        ,      ,      .   ,       .         .

     ,    ,    ,       .           ,  .           ,     ,     -  [87 -    .    ,  .].  ,     ,      I !       .

         ,     .       ,   ?

.

    .          ,    ,  .   ,         .  :     ,    .

     ,       :       ,       [88 -    :     -          .  . . .].  ,   ,    .      .

 -     .

    ,   ,       ?[89 -      .    ,  .]      ?   ?   ? ,            ? ,      ,    ,        ?[90 -    - .]

       .

     ,    ,      . ,  -     ,      ,  ,    .  ,        ,   .      .       .       ,    .    .

   ,   .

     ,      .         ,      .      ,    .    ,   ,       .   ,    ,      [91 -     ,   .]     ,  ,      .       .    -  .     ,    .      ,       .           .      .   .  .  ,    .          .      .

,   . ,  ,         . ,    .     ,       ? -  ,      . -  ,   .     . :   ,   .  ,            .      ,    .                    ,    .

 :    ,      .            ,     .  :  ,     ,       ,        ,      ,      [92 -  ,  III.  . . .].

 ,      ,   ,    .

        ,   .

   ,      .    ,      ,    .

      !       ?

   ,   .

     ,   !   .

   ,   ,     .     .

    .    .     ,    ,  ,    .      ,  .     [93 -  ,  III.  . . .].

    .    .

     ,   ,  .    .




 


       ,        [94 -         - .].         .  ,    ,     - .

             ,   -          .            ,   .

        ,   .      ?    ?     :  ,  :  [95 -  Bull Johnson (  Bullshit Johnson)    .]     .

        .      ,           ,       ,    ,    ,      .           ,        . ,   -      ,                     .     ,       [96 -      ,   .]  ,    .

          ,   ,            .

    .  .  .  .  .    .  .        .   .  . ,   .        .   .   .    :  ,  ,  ,    ,     .

    .      ,    ,      .           [97 -   (Master of the Senate)        .],                     1964 ,         ,          ,           .    ,    ,           .     ,    ,   .

 -       ?         ?

,     .             ,        .       :          ,   ,   ,  -  ,    [98 -  . . .].

         .       ,    ,      ,        .  ,             ,     ,       ,      .

,   ,    .

   (, ,     )     ,   - - .      ,        .  ,          .

      ,      ,    :    ,        .               ,         [99 -            (1699).].           ,              .

 ,      ,    ,    .  ,       :     ,       ,     .

     .    .     .   [100 -    master     , ,   .].

      ,          :     .      ,  ,    ,        .

   ,   ,    .     ,    .    -      ,   , :     ? ,     ,      .

 [101 -      : ,  ,    .]        ,    ,    -    .

         ,    -,    ,    ,      .    ?  ,     ?

         , ,           .         (  )    ,         ,     ,   . ,      ,         , ,    ,          .

  ,     . ,   .   .    .     .

   .  .  ,     .  ,          .

    ,      ,    ,    .               .

 ,    .     .      .




  


       : , -;   ,  ,      ; ,  .     ,           ,           .

    .   -,      .    ,          ;    ,   ,    .

       ,          .

       .     .   .     .       ,        .            ,          ,  ,  -     [102 -  ,   ,   ;  -        .       ,      .    ,  ,  ,   ,     ,      ?         , ,   ,   ,         ,     .  . . .].

 ,    .          [103 -       .].

       .

 1764    ,     .          .     ,  ,  ,     .           , :    ,       , ,  ,     .

   ,          .     . .  .    .

  ,            . ,   ,  . . ,    ,       ,   ,   .      .         .

                       [104 -       .],     .      ,   ,       .         .

     :    1836      ,     .   ,  ,  ,  ,     .         -     ;     ,  ,   ,  ,    .   ,    XX ,    ,   ,   ,       .  1950-       ,     ,     .        PayPal   ,  ,     ,       .

   ,          .    .       .

   .

     scenius ()[105 - Scenius   scene (, , )  genius ().     .],  ,    ,   ,    .   -? .    .

     ,  .

         .

  ,     .      .    .   ,  ,   [106 -     ()    ,        .],    .    ,   ,        ,      .

    ,     .   ,    .      . ,  ,    ,    .       .

   ,    ,   , ,   .     ,      -- .

 ,    ,   ø,     ,  .

   ,    ,    ,   ,         .     ,    ,   ,      ,      [107 -     , 7.8.  . . .].

         -.           .    .    .    ,      .      ,        ,    .

        .         ,      ,     .          ,     .

 .




 


      .     .

      ,   ,    ,              .

      .      ;       XIV     [108 -  ,     .];     ;     .

-  1933 ,           [109 -  57  1864           .],    .   ,   .      , , ,     .

 ,    ,        . ,   - ,        , ,            ,      .

     ,     :     ,          ,   ,    ,           ,       .

     ,    ;     .

         .            ,   .      ,  ,   ,   .    ,       ,      .      ,   .

     ,  .   .    -.   .  .      ,      .

    .   ,   

.

.

.

 .

 .

   ,   .

Historia est magistra vitae.    ,  ,   ,   .

  ,             .       ,    .    ,    . , , , , , ,                    ,   ,        .

             ,   .

   ,                ,    .      , ,      ,    [110 -      :   ,      .      ,    .     .].              , :    ,    , ,  ,   .

      ,     ,    .  ,    R  [111 - Read  .]      .     :       ,      .  1942 , ,      ,   .    ,        .     .    ,   ,   .

 , ,  ,      [112 -          ,           , ,   ,   ,   ,          ? <>            []  .      .  . . .].  ,  ,   ,      .   ,   ,         [113 -    ,  I.  . . .].    , , , , .            .     ,   ,      .

  ,     .        .        .    .  .    .     .      ,    .

    ,       .     .

  ???????  , .     ,     ;  ,     ,   ,   ,   .   ,     ,     ,   , ,   .     ,   ,     ,   ,  ,    .

        :    ,   ,   .     ,     .   ,    ,    ,            . ,       ,     ,     ,   -  .

    .

   .       ,    -     .  ,     ,   ,     .   .      .   .     ,        .

 :      .  ,       (     ,    ).       .

         ,       ,     ,   .    ?  ,     .  XX  ,           ,             . ,     ,    ,   ,    .

    .      .

       ,   ? ,   .

 :    ,       .

  ,     .   ,    ,   ,     .      ,    ;     ,      .   - ,   ,   , .

     , ,      .




  


        ,     . ,    .

, , , , , ,          .      .  ,  ,     .

 ,     .    ,   ,  ,         ,    ,   [114 -     ,         : , ,  ,     ,  , ,    .  ,  III.  . . .].  ,       ,        .

  .   .   .     .         .        .       .   .      .    :    ,         [115 -  ,  II.  . . .].

      ,         .             .     -        ,  -     ,    ,           .

    ?????   .   ????     ,      .

     .  ,     ,   .

      .     .     .     .

        ,   ,   ,  . ,     ( ),     (  ),   ( 5000 ,   130 )  ,       ,     .     ,  ,    ,  ,    ,       .       ,      (   )[116 -  ,  I.  . . .].

    ,    ?     !

     .         .      , , , , , , , , , .     ,   ,   ,    .         ,       .      ,       ,      . (    -, ,         --.)

      ,          . ! !     , ,        ?  !  ![117 -     :         ,   ,  ,         .   ,         .    ,   ,     ,     ,           .         .  ,  III.  . . .]

 .      .     ,   ,              .   ,   .

   !      .  ,  ,  ,          .  .    .       .   .   .   .     .  .         .   .  .   .   .

   .  ,  ,   .

     .     .

  ,     .   ,    .  ,   ,    .  ,     ,  ,   ,   .

     ?    .   ?   .   ,   ,   .

  ,   ,     .     ,  ,    ,    ,   ,      .     .    ,              .

,     ;     ,       .    ,    ,        .     ,    ,   ,  .     .    ,         .     ,    .     .        ,    ,      .     ,      ,     [118 -     :          ,                 :  , -,   ,     .     ,                ,               ,         ,         ,    ,      .    ,  III.  . . .].

,     ,    .     ,   -  .

    ,      .  -,      .        .    , ,  .

    ,     .      ,   ? ,     ,    ,        ?  , ,        ,    ,   ,      -  [119 -    .     ,        -  .   ,    .].     ,                    ,   .

  ,    ,      .         ,       .          ,      ,   .               .    ,     ,     .

    ,      ,   ,       .    .

           .  , ? ,  ,         .

  .

 .

.




 


    .

         , ,       ,          :   ,      [120 -    ,         (   ).].

,    , ,                [121 -  , ,    ,             ,  :    ,    !.     .  . . .].

    ,       ,    ,      . ,          ,         ,   ,       .      .     .       .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/book/rayan-holidey/mudrost-kak-otlichat-vazhnoe-ot-gromkogo-i-zhit-bez-samoobma-73943537/?lfrom=217846808&ffile=1)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes


Notes





1


   .  . . .   ,    , . .




2


     .          ,    .




3


   ,   , , ,    , 5.12.  . . .




4


  :  . :    . .: , 2022;  . :   ,   . .: , 2023;  . : ,  ,    . .: , 2025;  . :         . .: , 2026.




5


   .        (1969).




6


  ,  .  . .




7


   .




8


     ?,  ,          .




9


     ,          .        .




10


    ,     .




11


,           .      , , , , , , ,   .   ,        .     ,     .




12


      , 27.8.  . . .




13


    , 27.4.




14


 (.  . ?????  )   ( )      .




15


        :      :   .     , 123.16.




16


       .     ,           .     ,      ,         ,         ,  .    ,  III.  . . .




17


   ,  I.  . . .              .     .         .




18


       .          ,    ,   ;  ,  ,          .




19


.  . ?????  ,  ,    .




20


          :    ,      .          -  .      ,      ,      ,        ,   - .




21


,        ,     .




22


       --.




23


     :      ,          ,   ,       ,        .    ,           ㅻ    ,  II.  . . .




24


       VI.




25


     .




26


     (15191522),       ,      ( 1521 ).




27


     : ,     ,  :      ,   ,                 ?




28


          ,   ,     .




29


   ,  III.  . . .




30


   ,  III.  . . .




31


   ,  II.  . . -.




32


  , 7.56.  . . .




33


  .




34


,  .    ,        ,     .




35


   ,  III.  . . .




36


   ,    .




37


     Essais.




38


   ,  III.  . . .




39


   ,  II.  . . -.




40


   ( II,  1)          ( I).




41


  ,  I,  3.  . . .          ,   1603 ,     15991601 . ,            .




42


      :      ,    ,  .          ,       .    ,  III.  . . .




43


   ,  III.




44


   1592 ,              III,   1589 . ,       ,     III       IV   .




45


   ,  II.  . . -.




46


   ,  III.  . . .




47


       :      ,     ,   :    ┻.    ,     .  . . .




48


    ,    ,     .




49


 ,  ,   ,     ,  ,       .




50


   :            .          ,       ,   II     ,    ,  ,     .        ;      :     !        .




51


  . ,       (   ),           .




52


      , ,  .




53


 .           . . .




54


   ,         ?    .




55


      . ,   -    .




56


  .  ,   -  ,     ,      .  ,  ,      1939 . . .




57


      ,        50  ,   20     .




58


   .   ,           ,   ,       .  ,      ,   :  :     ,      .




59


        (      ,   ,   ).     , 2.5.  . . .




60


Explorator     , ,    .        .




61


     , , .




62


           (1890)       -.




63


  ,    ,  -  Modern Electrics.




64


    :   , ,  ,    , ,  ,      .  , ,    ,  ,    ,    .       ,   ?.  . . .




65


   ,     .    ,      .      ,  ,   (,    ,                      .)       ,   ?.  . . .




66


      ,   ?.  . . .




67


 , , 1.16.  . . .




68


   :           ;       ,     .  :   ,    :      . <>        .         ,    .       ,   ?.  . . .




69


          .




70


    10  1513 .  . . .




71


    (2010).




72


      (2002).




73


 ()   -   .   (??????? ????)        ,     .        .




74


        .




75


    .    ,    ; ,     ,  : ,        蔻.  . . .




76


          .




77


  .  . . .




78


 .  . . .




79


  , 5.53.  . . .




80


    1937     .     1976    .




81


            (Mooie-zinnenboek),   2004 .




82


,    .




83


 7,5  12,5 .




84


 (. chasseur )      ;  .




85


    ,        .              ,     :     .    ,     . ,       ,     .              ,      .  :     ,           .




86


       ,      ,         - .   ,  ,    .  :   ,  ,      .      ,      ,  , ,     ,     , ,  , ,   ,            ,     ,     ?  ,  I.  . . .




87


   .    ,  .




88


   :     -          .  . . .




89


     .    ,  .




90


   - .




91


    ,   .




92


 ,  III.  . . .




93


 ,  III.  . . .




94


        - .




95


 Bull Johnson (  Bullshit Johnson)    .




96


     ,   .




97


  (Master of the Senate)        .




98


 . . .




99


           (1699).




100


   master     , ,   .




101


     : ,  ,    .




102


 ,   ,   ;  -        .       ,      .    ,  ,  ,   ,     ,      ?         , ,   ,   ,         ,     .  . . .




103


      .




104


      .




105


Scenius   scene (, , )  genius ().     .




106


    ()    ,        .




107


    , 7.8.  . . .




108


 ,     .




109


 57  1864           .




110


     :   ,      .      ,    .     .




111


Read  .




112


         ,           , ,   ,   ,   ,          ? <>            []  .      .  . . .




113


   ,  I.  . . .




114


    ,         : , ,  ,     ,  , ,    .  ,  III.  . . .




115


 ,  II.  . . .




116


 ,  I.  . . .




117


    :         ,   ,  ,         .   ,         .    ,   ,     ,     ,           .         .  ,  III.  . . .




118


    :          ,                 :  , -,   ,     .     ,                ,               ,         ,         ,    ,      .    ,  III.  . . .




119


   .     ,        -  .   ,    .




120


   ,         (   ).




121


 , ,    ,             ,  :    ,    !.     .  . . .


